Gıda üretiminde zemin, hijyen zincirinin bir parçasıdır. Çatlak, derz veya bozulmuş bir yüzey; su, yağ ve ürün kalıntılarının birikmesine, bakteri üremesine ve denetimlerde uygunsuzluklara yol açabilir.
Bu nedenle gıda fabrikası zemin kaplama seçiminde yalnızca dayanıklılık değil; hijyen, kimyasal direnç, sıcak su ve buhar dayanımı, kaymazlık ve drenaj birlikte düşünülmelidir.
Ülker, Tat Gıda, Sütaş, Barilla ve Nuh Un Makarna gibi tesislerde edindiğimiz saha deneyimiyle, gıda tesislerinde zemin seçerken dikkat edilmesi gerekenleri bu yazıda bir araya getirdik.
Gıda Tesisi Zemininden Beklenen Özellikler
Bir gıda üretim alanının zemini aynı anda birçok koşula dayanmak zorundadır:
- Derzsiz ve gözeneksiz yüzey: Kir ve mikroorganizmaların tutunabileceği boşluk bırakmamalıdır.
- Kolay temizlenebilirlik: Günlük yıkama ve dezenfeksiyon işlemlerine uygun olmalıdır.
- Kimyasal dayanım: Temizlik kimyasallarına, yağlara, şekerli çözeltilere ve organik asitlere dayanmalıdır.
- Isı dayanımı: Sıcak su, buhar ve sıcak ürün dökülmelerinden etkilenmemelidir.
- Kaymazlık: Islak ve yağlı alanlarda çalışan güvenliği sağlanmalıdır.
- Mekanik dayanım: Transpalet, forklift ve paslanmaz ekipman yüklerini taşımalıdır.
Gıda Fabrikalarında Kullanılan Zemin Sistemleri
Antibakteriyel Self Leveling Epoksi
Kuru üretim alanları, paketleme bölümleri, hammadde ve mamul depoları için self leveling epoksi iyi bir çözümdür. Pürüzsüz ve derzsiz yapısı sayesinde temizlik kolaylaşır; antibakteriyel katkılı sistemlerle hijyen seviyesi artırılabilir. Makarna, un, bisküvi ve kuru gıda üretiminde sık tercih edilir.
Kuvarslı Multi-Layer Epoksi
Sürekli ıslak çalışan ancak aşırı sıcaklığa maruz kalmayan alanlarda, kuvars agregalı multi-layer sistemler kaymazlık sağlar. Yüzey pürüzlülüğü; temizlik kolaylığı ile kayma riski arasında dengelenerek belirlenir.
Kimyasal Dayanımlı Epoksi
Süt ürünlerinde laktik asit, meyve ve sebze işlemede organik asitler, CIP yıkama sistemlerinde ise asidik ve bazik temizlik kimyasalları zemine sürekli etki eder. Bu alanlarda kimyasal dayanımlı epoksi sistemleri tercih edilmelidir.
Poliüretan Sistemler
Sıcak su ile yıkama, buhar, fırın çevresi ve soğuk oda geçişleri gibi ani sıcaklık değişimlerinin yaşandığı alanlarda standart epoksi sistemler termal şok nedeniyle çatlayabilir. Bu bölgelerde, esnek yapısı ve yüksek ısı dayanımıyla poliüretan esaslı sistemler daha güvenli bir seçimdir. Hangi alanda hangi sistemin daha uygun olduğunu Epoksi mi Poliüretan mı? yazımızda karşılaştırdık.
Alanlara Göre Gıda Tesisi Zemin Seçimi
| Alan | Temel Risk | Uygun Sistem Yaklaşımı |
|---|---|---|
| Kuru üretim ve paketleme | Toz, hijyen, trafik | Antibakteriyel self leveling epoksi |
| Islak üretim alanları | Kayma, sürekli su | Kuvarslı multi-layer sistem |
| Süt, salça, meyve suyu işleme | Organik asitler, temizlik kimyasalları | Kimyasal dayanımlı sistem |
| Sıcak yıkama, buhar, fırın çevresi | Termal şok | Poliüretan esaslı sistem |
| Soğuk hava depoları | Düşük sıcaklık, yoğuşma | Düşük sıcaklığa uygun poliüretan veya özel epoksi |
Tablo genel bir başlangıç noktasıdır. Aynı tesis içinde birden fazla sistemin birlikte kullanılması oldukça yaygındır.
Hijyenin Sık Atlanan Detayları: Süpürgelik, Drenaj ve Eğim
Gıda tesislerinde zemin kaplamanın başarısı yalnızca düz yüzeye bağlı değildir. Denetimlerde en çok sorun çıkan noktalar genellikle detaylardır:
- Pahlı (radüslü) süpürgelik: Zemin ile duvar arasındaki köşe, kaplamanın duvara yuvarlatılarak devam ettirilmesiyle kapatılmalıdır. Keskin köşeler kir tutar ve temizlenmesi zordur.
- Drenaj ve eğim: Islak alanlarda suyun göllenmeden gidere akması için zemin eğimi uygulama öncesinde kontrol edilmeli, gerekirse düzeltilmelidir.
- Gider ve kanal birleşimleri: Paslanmaz giderlerin çevresi, kaplama ile sızdırmaz şekilde birleştirilmelidir. Bu noktalardan sızan su, kaplamanın altından kalkmasına yol açabilir.
- Makine ayakları ve dilatasyon derzleri: Hareket derzleri uygun malzemeyle detaylandırılmalıdır.
Uygulama Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Gıda üretim tesislerinde uygulama planlanırken ürün güvenliği ön planda tutulmalıdır:
- Uygulama alanı üretimden fiziksel olarak ayrılmalı, toz ve koku geçişi engellenmelidir.
- Kaplama tamamen kürlenmeden alan üretime, yıkamaya veya gıda temasına açılmamalıdır.
- Kullanılacak ürünün gıda üretim alanlarına uygunluğu, üreticinin teknik belgeleriyle doğrulanmalıdır.
- Eski ve yağ emmiş beton yüzeyler mekanik olarak hazırlanmalı; zemindeki nem mutlaka ölçülmelidir.
Özellikle sürekli yıkanan tesislerde betonda nem sorunu sık görülür. Bu konuyu nemli zeminde epoksi uygulaması yazımızda ayrıntılı olarak anlattık. Uygulama sonrası günlük temizlik için epoksi zemin bakımı ve temizliği rehberimize göz atabilirsiniz.
Gıda Sektöründeki Referanslarımız
A Teknik Epoksi olarak gıda sektöründe Türkiye'nin farklı bölgelerinde çok sayıda tesiste zemin uygulaması gerçekleştirdik. Bu tesislerden bazıları:
- Ülker Bisküvi — Ankara ve Karaman
- Tat Gıda salça üretim fabrikası — Karacabey, Bursa
- Tat Gıda domates suyu üretim fabrikası — Torbalı, İzmir
- Sütaş Süt Ürünleri — Aksaray
- Barilla Makarna — Bolu
- Nuh Un Makarna — Ankara
- Selçuk Un, Ekici Peynir ve Sultan Et Gıda — Antalya
Uygulama fotoğraflarını projelerimiz sayfasında görebilirsiniz. Ankara, Bursa, İzmir, Konya ve Antalya dahil Türkiye'nin 81 ilinde mobil ekiplerimizle hizmet veriyoruz.
Gıda Tesisiniz İçin Keşif Talep Edin
Gıda tesislerinde zemin sistemi; üretilen ürün, kullanılan temizlik kimyasalları, sıcaklık koşulları ve denetim gereklilikleri birlikte değerlendirilerek seçilmelidir. Bizimle iletişime geçerek tesisiniz için ücretsiz keşif talep edebilir, alan bazında sistem önerisi ve fiyat teklifi alabilirsiniz.
